Waarom wordt een aardappelgratin bij de een romig en bij de ander een droge stapel plakjes?
Het antwoord zit in het zetmeel. Aardappelen die je in melk gaart, binden hun eigen saus. Aardappelen die je afspoelt na het snijden, doen dat niet.
Ingrediënten
- 800 g kruimige aardappelen (in dunne plakjes)
- 2 preien (in ringen)
- 200 ml halfvolle melk
- 80 g geraspte kaas
- 1 teentje knoflook (fijngehakt)
- Snufje nootmuskaat
- Klontje roomboter
- Peper en zeezout
Bereiding
- Verwarm de oven voor op 200 graden. Vet een ovenschaal in met boter.
- Kook de aardappelplakjes 5 minuten voor. Giet af.
- Bak de prei 3 minuten in een scheutje boter.
- Maak laagjes: aardappel, prei, beetje kaas. Herhaal.
- Meng melk met knoflook en nootmuskaat. Giet erover.
- Eindig met de rest van de kaas. Bak 20 minuten tot goudbruin.
Spoel de plakjes niet af
Bij bakken of frituren spoel je aardappelplakjes af om het zetmeel weg te halen, zodat ze niet aan elkaar plakken. Hier wil je dat zetmeel juist houden.
Tijdens het bakken komt het vrij in de melk en verstijfselt het. Dat is wat een gratin bindt, en het is de reden dat je hier geen bloem of room nodig hebt.
Snij ze zo dun mogelijk, twee tot drie millimeter. Met een mandoline gaat dat in een minuut en worden ze allemaal gelijk, wat voor gelijkmatig garen zorgt.
Vijf minuten voorkoken en waarom dat helpt
Rauwe plakjes hebben in de oven veertig tot vijftig minuten nodig, en in die tijd is de bovenkant al donker terwijl de onderste laag nog hard is.
Het verrassend simpele trucje waardoor je langer vol zit na elke maaltijd
Het kost je acht seconden per maaltijd, je hoeft er niets extra’s voor te kopen, en het werkt vanaf vandaag. Katja legt het uit in één korte mail.
Vijf minuten voorkoken haalt dat verschil eruit. De plakjes zijn dan van buiten gaar en van binnen nog stevig, en twintig minuten in de oven maakt ze precies goed.
Giet ze goed af en laat ze even uitdampen. Nat afgegoten aardappel brengt water in je schaal dat er niet meer uit gaat.
Koude melk over warme aardappelen koelt de hele schaal af en verlengt de oventijd met een kwartier. Warm hem op met de knoflook en de nootmuskaat erin; dan trekken die smaken er meteen in en gaat de schotel warm de oven in.
Prei eerst bakken en het groen meenemen
Rauwe prei in de oven blijft vezelig en geeft vocht af. Drie minuten in boter maakt hem zacht en haalt de scherpte eruit.
Gebruik ook het lichtgroene deel en gooi niet alles boven het wit weg. Dat groen bevat meer vezels en meer smaak; alleen de donkerste, taaie bladpunten kunnen weg.
Was hem goed. Prei groeit met zand tussen zijn lagen, en dat zand hoor je pas als het te laat is.
Nootmuskaat bij aardappel en melk
Deze combinatie is geen toeval. Nootmuskaat bevat myristicine en elemicine, aromastoffen die zich hechten aan vet en die daardoor in melk en kaas veel beter tot hun recht komen dan in water.
Rasp hem vers boven de melk. Voorgemalen nootmuskaat verliest binnen weken het grootste deel van zijn geur.
Een snufje is genoeg. Nootmuskaat is een van de weinige specerijen waarbij te veel het gerecht meteen bederft.
De kaas in lagen en niet alleen bovenop
Een deel tussen de lagen, de rest erbovenop. Zo krijg je in elke hap kaas in plaats van alleen in de bovenste centimeter.
Tachtig gram geraspte kaas brengt bijna twintig gram eiwit mee, en dat is wat deze schotel van een bijgerecht tot een maaltijd maakt.
Katja's tip
Aardappelen en prei zijn twee van de goedkoopste groenten. Deze ovenschotel voedt vier mensen voor minder dan 8 euro totaal.
Veelgestelde vragen
Kruimige of vastkokende aardappelen?
Kruimige, want die geven het meeste zetmeel af aan de melk. Vastkokende blijven mooier van vorm maar binden nauwelijks, en dan blijft de melk als een plas onderin staan.
Kan ik dit vooraf klaarmaken?
Bouw de schaal op tot en met de melk en zet hem afgedekt in de koelkast, maximaal een dag. Strooi de kaas er pas op vlak voor het bakken en reken op tien minuten extra oventijd.
Waarom schift mijn melk in de oven?
Meestal door te hoge temperatuur of doordat er zuur bij zit. Houd de oven op tweehonderd graden en voeg geen citroen of wijn toe. Halfvolle melk schift eerder dan volle.
Meer recepten uit dit weekmenu
Dit recept hoort bij het Budgetweekenu: Gezond Eten Onder 3 Euro per Portie.
Deel dit recept wanneer je denkt dat je er iemand een plezier mee doet.
Katja heeft de afgelopen 17 jaar al honderdduizenden vrouwen in Nederland en België begeleid via Het Mentale Dieet Plan, Het Ketogeen Plan en De Slimste Keuken bij hun transformatie naar een gezonder eetpatroon. Niet met strikte diëten, maar met de drie pijlers van verzadiging: eiwit, vezels, volume en… gezond verstand.